Kaldıraçlar

HAYATIMIZI KOLAYLAŞTIRAN MAKİNELER    (BASİTMAKİNELER)                      

 

           
Günlük hayatta iş yapılmasını kolaylaştıran araçlara basit makineler denir. Basit makineler çok az parçadan oluşur ve tek bir kuvvet çeşidini kullanır. Kaldıraç, makara, palanga, eğik düzlem, çıkrık, dişli çark, kasnak, vida, kama, tekerlek basit makine çeşitleridir.

 

        Basit Makinelerin Özellikleri            :

 

  1-         Basit makineler, üzerine uygulanan kuvvetin doğrultusunu, yönünü, büyüklüğünü              (şiddetini) ve uygulama (etki) noktasını değiştirir.

 

   2-         Basit makinelerde hiçbir zaman yapılan işten ya da harcanan enerjiden kazanç sağlanmaz. Sadece işin yapılma hızını değiştirir.

   
3-         Basit makinelerde bir enerji türü, başka bir enerji türüne dönüştürülür.

    4-         Basit makinelerde sürtünmelerden dolayı yapılan işten ya da harcanan enerjiden kayıp vardır.

   5-         Basit Makineler iş (denge veya moment) prensibine göre çalışırlar. Basit makinelerde, (makineye) uygulanan kuvvetin yaptığı iş, yükün yaptığı işe eşittir.

 

                        İŞ PRENSİBİ                        :

 


                        Kuvvetin Yaptığı İş                            =          Yükün Yaptığı İş

 

                        Kuvvet            x          Kuvvet Kolu   =          Yük     x          Yük Kolu

 

   6-         Basit makineler genelde küçük kuvvetlerle büyük yükleri dengelemek için kullanılır (yapılır). Bu nedenle basit makinelerde genelde kuvvetten kazanç sağlanır. Basit makinelerde dengelenen yükün uygulanan kuvvete oranına kuvvet kazancı (kk) veya mekanik avantaj denir.

 

Basit Makine Çeşitleri           :

 

a)         Kaldıraçlar    :

                        Sabit bir nokta etrafında serbestçe dönebilen sistemlere kaldıraç denir.

           Kaldıraçlarda iş (denge veya moment) prensibi destek veya dönme noktasına göre alınır.

           Kaldıraçların ağırlığı varsa bu ağırlık kaldıracın orta noktasında aşağı doğru gösterilir. (Homojen kaldıraçlar için).

           Kaldıraçlar, desteğin, yükün ve uygulanan kuvvetin bulunduğu yere göre üç çeşittir.

 1-         Destek Arada (Çift Taraflı Kaldıraçlar)     :



 
               Kuvvet     x Kuvvet Kolu           =          Yük x yük kolu 

                                                            F . a                 =          P . b

                              Kuvvetten kazanç sağlanması için kuvvet kolunun yani uzunluğunun,     yük kolundan yani uzunluğundan   büyük olması gerekir.

  

            Örnek :           Makas, pense,  kerpeten, tahterevalli, keser (çivi çekerken), eşit kollu terazi, kayık küreği. 

 

2-         Destek ve Yük Uçlarda (Tek Taraflı Kaldıraçlar) :

 

                                   Kuvvet            x Kuvvet Kolu           =          Yük x Yük Kolu

                                  Kuvvetten kayıp, aynı oranda yoldan  kazanç vardır.             

 

            Örnek :           Maşa, cımbız, kaşık, çene, insan kolu, kürek, tenis raketi, olta.

 

3-         Destek ve Kuvvet Uçlarda (Tek Taraflı Kaldıraçlar)        :

                 
Kuvvet            x Kuvvet Kolu           =          Yük x Yük Kolu

                                                             

          Kuvvetten kazanç, aynı oranda yoldan   kayıp vardır.               

 

            Örnek :           El arabası, gazoz açacağı, zımba, delgiç, ceviz kıracağı, kapı.

 

 

 

Yorum Yaz